Σπάρτη, Μυστράς, Ταύγετος

Η βυζαντινή γοητεία του Μυστρά και ο επιβλητικός Ταΰγετος. Δημοσίευση Κλαυδιανός Φοίβος

Η περιοχή του Ταΰγετου (στο ύψος της Σπάρτης) είναι, χωρίς υπερβολή, παράδεισος για τους λάτρεις της πεζοπορίας, αρχάριους και έμπειρους, καθώς, έχει γίνει καλή δουλειά από τον τοπικό ορειβατικό σύλλογο Σπάρτης στη διατήρηση, ανάδειξη και σηματοδότηση μονοπατιών της περιοχής

Όσοι θεωρούν βαρετούς τους αρχαιολογικούς χώρους εύκολα θα αλλάξουν γνώμη αν επισκεφθούν τον Μυστρά την άνοιξη. Εντυπωσιακά βυζαντινά κάστρα, εκκλησίες και παλάτια, επιβλητικές χιονοσκέπαστες κορυφογραμμές του Ταΰγετου και του Πάρνωνα, ο λακωνικός κάμπος με τις πορτοκαλιές και τις ελιές και η εγγύτητα της θάλασσας συνθέτουν ένα ανοιξιάτικο σκηνικό που θα γοήτευε ακόμη και τους πιο απαιτητικούς.

Η αρχική ονομασία του ήταν Λόφος του Μυζηθρά. Περιλαμβάνει 20 παρεκκλήσια και ερείπια 2.000 σπιτιών (το 1953 μετακινήθηκαν τα τελευταία 166 άτομα). Εδώ στέφθηκε, το 1448, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Πρόκειται για ένα σπάνιο σύνολο από μνημεία φράγκικα, βυζαντινά και οθωμανικά.

Τη στρατηγική σημασία του αναγνώρισαν πρώτοι οι Φράγκοι και το 1249 ο Γουλιέλμος Β’ Βιλεαρδουίνος έχτισε στην κορυφή του κάστρο ώστε να εδραιώσει την εξουσία του στην ανατολική Πελοπόννησο. Δεκατρία χρόνια αργότερα παραδόθηκε στους Βυζαντινούς. Από τα μέσα του 14ου αιώνα ο Μυστράς υπήρξε πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως. Το 1460 παραδόθηκε στους Τούρκους. Ο Μυστράς μπορεί να χωριστεί σε τρία πολεοδομικά επίπεδα: το οχυρωμένο κάστρο στην κορυφή, την Πάνω και την Κάτω Χώρα.

Κοντά στον Μυστρά μπορεί κάποιος να επισκεφθεί τα ορεινά χωριουδάκια του Ταΰγετου. Το σημαντικότερο, η Αναβρυτή, προσεγγίζεται από έναν δρόμο με «αεροπλανική θέα» στην κοιλάδα του Ευρώτα. Στο καφενείο - μπακάλικο - ταβέρνα της πλατείας βρίσκεις φρεσκομαγειρεμένο φαγητό και το πικάντικο χοιρινό σύγλινο με πορτοκάλι και άλλα μυρωδικά και χυλοπίτες. Η Κουμουστά είναι ένα μοναδικό, ερειπωμένο μεσαιωνικό χωριό που αρχίζει σιγά - σιγά να ξαναζεί με τις αναστηλώσεις σπιτιών. Είναι γεμάτο λιθόκτιστα καλντερίμια που ανηφορίζουν περνώντας ανάμεσα σε πέτρινα σπίτια, μαρμάρινες βρύσες και βυζαντινά εκκλησάκια.

Η περιοχή του Ταΰγετου (στο ύψος της Σπάρτης) είναι, χωρίς υπερβολή, παράδεισος για τους λάτρεις της πεζοπορίας, αρχάριους και έμπειρους, καθώς, έχει γίνει καλή δουλειά από τον τοπικό ορειβατικό σύλλογο Σπάρτης στη διατήρηση, ανάδειξη και σηματοδότηση μονοπατιών της περιοχής. Ένα εύκολο, αλλά πανέμορφο μονοπάτι ενώνει τον παραδοσιακό οικισμό της Κουμουστάς με τη Μονή Γόλας (επισκέψιμη και με αυτοκίνητο), μέσα από το καταπράσινο φαράγγι της Λαρνακιάς, με πέτρινα γεφυράκια, ρυάκια, μικρούς καταρράκτες. Ένα μεγαλύτερο (περίπου τέσσερις ώρες) συνδέει το ορειβατικό καταφύγιο του Ταΰγετου (προσβάσιμο και με αυτοκίνητο, με καταπληκτική θέα στον Λακωνικό κόλπο) και την Αναβρυτή και περνάει μέσα από δάση Ελάτων και Μαυρόπευκων. Ορισμένα αιωνόβια είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά σε μέγεθος.

Οι πιο δυνατοί πεζοπόροι μπορούν να συνεχίσουν από το καταφύγιο για τον προφήτη Ηλία, την κορυφή του Ταΰγετου, την ψηλότερη της Πελοποννήσου. Οι δε έμπειροι ορειβάτες μπορούν να διασχίσουν, σε δύο μέρες, το κεντρικό τμήμα της κορυφογραμμής του Ταΰγετου (από την Αναβρυτή στο καταφύγιο, από μονοπάτι πάνω από τα 2.000 μέτρα), τον περιβόητο Πενταδάκτυλο με τις κορυφές Σιδηρόκαστρο, Σπανακάκι, Νεραϊδοβούνι, Γούπατα, Αθάνατη Ράχη, Προφήτης Ηλίας. Ο Ταΰγετος είναι ένα από τα πιο επιβλητικά (έχει μήκος 115 χιλιομέτρων) και ταυτόχρονα κομψά βουνά της Ελλάδας, καθώς έχει αέρινες - ανάλαφρες κορυφές και κυκλώνεται από θάλασσα.

Ένας αρχιτέκτονας στη Σπάρτη του 2016

Ενας αρχιτέκτονας στη Σπάρτη του 2016
Μπελαβίλας Νίκος
Δεν υπάρχει παιδί του δημοτικού σχολείου που να μην γνωρίζει την ιστορία της Σπάρτης και του βασιλέα της Λεωνίδα, της πόλης καταμεσής του κάμπου με τις ελιές και τις πορτοκαλιές, με τον Ταΰγετο και τον Ευρώτα δίπλα της. Παρ' ότι, όμως, την αρχαία ιστορία της Σπάρτης λίγο - πολύ τη μάθαμε όλοι στο σχολείο, λίγοι από όσους διαβάζουν αυτό το άρθρο είδαν ποτέ τους τα ερείπια των ναών, του θεάτρου, τον αρχαιολογικό χώρο στον βόρειο λόφο της πόλης ή επισκέφθηκαν τα μουσεία της. Ακόμη λιγότεροι γνωρίζουν τι συνέβη στη Λακωνία, στους χιλιάδες χρόνους που μεσολάβησαν, από τους Περσικούς και τον Πελοποννησιακό Πόλεμο ώς τη σύγχρονη εποχή. Συμβαίνει εδώ ό,τι κι αλλού, με την ιστορία του τόπου μας, ωσάν οι πόλεις να εκτοξεύτηκαν από τον χρυσό αιώνα της αρχαιότητάς τους στον 21ο αιώνα, χωρίς στο μεταξύ να υπήρξε οτιδήποτε άξιο λόγου.

Η νέα Σπάρτη, αυτή που βλέπουμε σήμερα, δημιούργημα της αρχαιολατρίας και του εκσυγχρονιστικού πνεύματος των Βαυαρών, αναπτύχθηκε μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Ο κοντινός της ρημαγμένος Μυστράς, δημιούργημα της φράγκικης κατάκτησης του Μωριά, της παρακμής του Βυζαντίου και της μακράς οθωμανικής περιόδου, σταδιακά εγκαταλείφθηκε για να μετατραπεί σε σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, με λαμπρή τη βυζαντινή ταυτότητα των δύο αιώνων της ιστορίας του, αλλά επιμελώς σκιασμένη την αρχική φράγκικη περίοδό του, όπως και τη μεταγενέστερη των πέντε αιώνων που ακολούθησαν υπό τουρκική και βενετσιάνικη κυριαρχία. Άλλη μία ελληνική συνήθεια∙ η επί δύο αιώνες εθνοκάθαρση των ελληνικών αρχαιοτήτων από τις επιβλαβείς ξένες τους προσμείξεις. Πρακτική η οποία ευτυχώς υποχωρεί. Η ίδια η Σπάρτη δεν διαθέτει ούτε εκείνη την εικονοποιημένη, ελκυστική για μικρούς και μεγάλους, ιστορία των αναστηλωμένων παλατιών, οχυρώσεων και εκκλησιών του Μυστρά.

Οι ευρείς δρόμοι, οι πλατείες του νεοκλασικού της σχεδίου, τα λαϊκά ή τα πιο περίτεχνα αστικά αλλά επαρχιακά σπίτια, τα μαγαζιά, τα ξενοδοχεία του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, οι πολυκατοικίες της μεταπολεμικής εποχής διαμορφώνουν το σημερινό αστικό τοπίο. Ο κεντρικός δρόμος, άλλοτε σχεδιασμένος ως βουλεβάρτο, πνιγμένος τώρα από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, και η κεντρική πλατεία με τις τοξωτές πλευρικές της στοές, είναι ό,τι πιο συμπαθητικό μπορεί να βρει κανείς σουλατσάροντας στο κέντρο της σύγχρονης Σπάρτης. Κάπως κρυμμένα από το κέντρο, όχι για τα μάτια των περαστικών, αλλά για αυτούς που τα αναζητούν και δεν βολεύονται με εύκολες αφηγήσεις, βρίσκονται δύο καλά μουσεία, το μικρό παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, του 1874-76, και το μουσείο της Ελιάς, που ιδρύθηκε το 2003 στο κτήριο της παλαιάς Ηλεκτρικής Εταιρείας.

Στην είσοδο της πόλης, πίσω από τον λόφο με τις αρχαιότητες, αρκετά κοντά στο ποτάμι, ορθώνεται ένα ερείπιο. Ένα εγκαταλειμμένο εργοστάσιο, σε μια απλωσιά τριγυρισμένη από τις ανασκαφές, τους ελαιώνες αλλά και από τις γιγαντιαίες πινακίδες των μαγαζιών του εθνικού δρόμου.

Συνεχίζοντας το παιχνίδι της άγνοιας και της γνώσης, είναι σίγουρο ότι λίγοι από τους αναγνώστες γνωρίζουν το όνομα του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου, που έκτισε αυτό το κτήριο το 1959. O Ζενέτος έχτισε στα χρόνια του '60 και του '70 πολλά εργοστάσια. Ήταν ένας πρωτοποριακός τεχνικός νους, στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Χρειάστηκε να περάσει μισός αιώνας για να γίνουν γνωστά οι σπουδαίες ιδέες και τα έργα του, όπως η "ηλεκτρονική πολεοδομία" του 1962 ή το "στρογγυλό σχολείο" του 1972-4 στο Μπραχάμι. Ένας φωτισμένος αρχιτέκτονας, που η σκέψη του προηγείτο κατά μία εποχή της εποχής του. Αυτός λοιπόν ο αρχιτέκτονας σχεδίασε μεταξύ άλλων σχεδόν όλες τις βιομηχανικές μονάδες της εταιρείας Φιξ στην Ελλάδα, το κεντρικό συγκρότημα της λεωφόρου Συγγρού στην Αθήνα αλλά και το μικρό άγνωστο ερείπιο της Σπάρτης. Ήταν ένα εργοστάσιο της ΧΥΜΟΦΙΞ, επεξεργασίας της αγροτικής παραγωγής των πορτοκαλιών του κάμπου της Λακωνίας. Τα χρόνια πέρασαν και το εργοστάσιο έκλεισε.

Από τα τέλη της δεκαετίας του '90, στη Σπάρτη ξεκίνησε η προσπάθεια για να κτιστεί το νέο αρχαιολογικό της μουσείο. Η τοπική κοινωνία κατέληξε να επιλέξει για τη χωροθέτησή του, εκείνη την αλάνα, σε άμεση σχέση με τις ανασκαφές αλλά και με τον Ευρώτα, στο έμπα της πόλης. Οι αρχαιολόγοι και οι αρχιτέκτονες πρότειναν -και πολύ καλά έκαναν- να μην εξαφανιστεί το βιομηχανικό κτήριο του Ζενέτου αλλά να ενταχθεί στο νέο μουσείο. Ό,τι κάνει όλος ο πολιτισμένος κόσμος. Το υπουργείο Πολιτισμού δέχθηκε την πρόταση και η Περιφέρεια Πελοποννήσου ανέλαβε να κατασκευάσει το έργο. Ώς εδώ τα πράγματα έβαιναν ομαλά. Ώσπου η διοίκηση της περιφέρειας, προ oλίγων μηνών, έκρινε ότι το διατηρητέο βιομηχανικό κτήριο ενοχλούσε την ανέγερση του νέου μουσείου. Δεν ενοχλούσε τους ειδικούς, τους τοπικούς αρχιτέκτονες που χρόνια αγωνίζονται για την κατασκευή του μουσείου, ούτε την αρχαιολογική υπηρεσία, η οποία το ανακήρυξε διατηρητέο τεχνικό μνημείο της νεώτερης εποχής, ενοχλούσε όμως την περιφερειακή πολιτική ηγεσία. Οι λόγοι είναι ακατανόητοι. Έχουν πιθανόν σχέση με τις ιδεοληψίες σύμφωνα με τις οποίες ό,τι άλλο εκτός του (σύγχρονου) ανδριάντα του Λεωνίδα δεν αναγνωρίζεται εύκολα ως ιστορικό μνημείο. Ωσάν ο κύκλος των μνημείων να τελειώνει με τα αρχαία μάρμαρα, τις απομιμήσεις τους, άντε και την πορφύρα των Παλαιολόγων.

Ίσως να είναι τα ήθη των εύκολων εργολαβιών, καθώς η προσεκτική αποκατάσταση ενός διατηρητέου κτηρίου θεωρείται μπελάς στην πιάτσα, συγκρινόμενη με την ευκολία και τη χρυσή κερδοφορία των χιλιάδων κυβικών μέτρων εκσκαφών και κατασκευών μπετόν - αρμέ που εξασφαλίζει ένα νέο μεγάλο κτήριο.

Η Περιφέρεια Πελοποννήσου ζήτησε από το υπουργείο Πολιτισμού να αποχαρακτηρίσει το μικρό εργοστάσιο και να το κατεδαφίσει, αλλιώς δεν χτίζει το μουσείο! Τα δύο κορυφαία συμβούλια μνημείων, το ΚΑΣ και το ΚΣΝΜ, απάντησαν. Το βιομηχανικό κτήριο του Ζενέτου είναι και παραμένει διατηρητέο μνημείο. Το αρχαιολογικό μουσείο μπορεί να χτιστεί συνδυάζοντας όλη τη στρωματογραφία της σπαρτιάτικης ιστορίας, την αρχαιότητα και τον μεσαίωνα, το τοπίο των παραγωγικών καλλιεργειών της ελιάς και των εσπεριδοειδών, του ποταμού, τη νεοκλασική Σπάρτη και τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση, τη σύγχρονη πόλη του 21ου αιώνα. Ένα καλό μάθημα ιστορίας απέναντι σε ανιστόρητες ιδεοληψίες. Αλλά και μια ενδιαφέρουσα πρόταση για το μέλλον της όμορφης επαρχιακής πόλης, η οποία αναζητά την ταυτότητά της αιωρούμενη στο τεράστιο ιστορικό κενό, μεταξύ της εποχής του Λεωνίδα και του 2016. Καλή χρονιά!
*Ο Νίκος Μπελαβίλας διδάσκει πολεοδομία και ιστορία της πόλης στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχ. ΕΜΠ

Σπάρτη, Μονεμβασιά, Σπήλαια Διρού

Κεντρική Ιδέα: Γνωριμία με τις ομορφιές της Πελοποννήσου
1η Ημέρα : Αθήνα, Σπάρτη εδώ Διανυκτέρευση.
2η Ημέρα : Σπάρτη, Γύθειο, Μονεμβασιά, Γύθειο, Σπήλαια Διρού, Γερολιμένας, Σπάρτη εδώ Διανυκτέρευση.
3η Ημέρα : Σπάρτη, Μιστράς, Καλαμάτα εδώ Διανυκτέρευση.
4η Ημέρα : Καλαμάτα, Αρχαία Ιθώμη, Τρίπολη, Αθήνα.
Σημεία ζωηρού ενδιαφέροντος: Μυστράς, παλιά πόλη Μονεμβασιάς, Σπήλαια Διρού, Αρχαία Ιθώμη.
Περίπου 800 χιλιόμετρα σύνολο.

 

Σπάρτη

Και ο Νικηφόρος Βρεττάκος έγνεφε από ψηλά

Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

«Η στερνή μου αναχώρηση θα γίνει

Το όμορφο, δίπατο σπίτι, το οποίο ο Νικηφόρος Βρεττάκος ονειρευόταν να επιδιορθώσει από το 1972, για να γίνει πνευματικό κέντρο για νέους διανοούμενους, ολοκληρώθηκε με σχεδόν 40 χρόνια καθυστέρηση. από τούτο εδώ το σημείο.
Γι' αυτό δεν θα πρέπει ν' απομακρύνομαι.
Θα μου στείλει ο Ηλιος ένα αμάξι χρυσό με ηνίοχα, ολόρθη, ντυμένη
στα ολόλευκα την αγάπη».
Με αυτούς του στίχους από «Το χρυσό αμάξι» που ο μεγάλος Λάκωνας και Ελληνας Νικηφόρος Βρεττάκος έγραψε στην Πλούμιτσα το 1987, καλωσόρισε στη γενέθλια γη τούς δεκάδες προσκεκλημένους της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης, του Συλλόγου Φίλων του Αρχείου Νικηφόρου Βρεττάκου και της οικογένειας του ποιητή, ο εκπαιδευτικός Κώστας Τζανετάκος στο μικρό υπαίθριο αμφιθέατρο «δωρεά στους θεατές του Μέλλοντος».
* Μια σεμνή και συγκινητική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στον τόπο όπου ο ποιητής πέρασε τα παιδικά του χρόνια και ονειρευόταν να μετατραπεί σε χώρο περισυλλογής και να χρησιμεύσει σε νέους διανοούμενους, στην ερημική αλλά θαυμάσια περιοχή της Πλούμιτσας. «Το χρυσό αμάξι με ηνίοχα την αγάπη που έστειλε ο Ηλιος» για να πάρει τον Νικηφόρο πριν από περίπου είκοσι χρόνια για τα Ηλύσια Πεδία ξαναγύρισε πάνω από την Πλούμιτσα.
Το ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη υποδέχθηκε για πάντα τον «ποιητή της αγάπης, της ειρήνης και του Ταΰγετου», που πρωταντίκρυσε το φως του Ηλιου και άφησε την τελευταία του πνοή, όπως το ήθελε, σ' αυτόν τον μαγευτικό τόπο, κάτω από τη σκέπη του Ταΰγετου και με τη θέα του γαλάζιου της θάλασσας.
Αποκαλυπτήρια προτομής
Παρουσία του μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου και ιερέων της περιοχής εψάλη τρισάγιο στη μνήμη του Νικηφόρου Βρεττάκου και στη συνέχεια, σε κρύπτη του ναού τοποθετήθηκαν τα οστά του.
Ακολούθησε η τελετή αποκαλυπτηρίων της προτομής του ποιητή στον προαύλιο χώρο, από τον νομάρχη Λακωνίας Κώστα Φούρκα και στη συνέχεια ένα «πνευματικό ταξίδι» στη ζωή και το έργο του Βρεττάκου.
Ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Κώστας Σβολόπουλος δήλωσε ευτυχής που συμμετέχει στο «προσκύνημα» και τόνισε ότι η Ακαδημία Αθηνών θα συμπαρασταθεί στο αίτημα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης να ανακηρυχθεί το έτος 2012 «Ετος Νικηφόρου Βρεττάκου» καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του. Οπως ανέφερε η πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης, Πολυτίμη Αλεξανδρίδη, το αίτημα έχει υποβληθεί στον υπουργό Πολιτισμού Παύλο Γερουλάνο, ως έκφραση ευγνωμοσύνης και προβολής του μοναδικού Αρχείου του ποιητή που φιλοξενείται στον χώρο αυτό.
«Ο ποιητής έρχεται εδώ με το φτερωτό του περπάτημα. Ο ποιητής υπάρχει σ' αυτό τον χώρο, το μαρτυρούν όλα γύρω μας», επισήμανε ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Αρχείου Νικηφόρου Βρεττάκου, Γιάννης Αρφάνης, καλωσορίζοντας τους προσκεκλημένους.
Ο ακαδημαϊκός Γρηγόρης Σκαλκέας μίλησε για τη δικαίωση και την αναγνώριση του έργου τού Βρεττάκου τονίζοντας: «Η ζωή σου μπορεί να γίνει φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση. Η Ακαδημία Αθηνών πάντα θα σε θυμάται». «Αυτή η γωνιά της γης σού χαμογελάει και τώρα αυτή η γωνιά σε υποδέχεται γλυκά», σημείωσε ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοεληνικών σπουδών του Παλέρμο, Βιντσέντσο Ρότολο. «Με τόσους φίλους γύρω του, ο Νικηφόρος μας γνέφει από ψηλά, φως ιλαρό και γαλήνη στάζει η ματιά του», είπε συγκινημένος ο φιλόλογος-συγγραφέας και φίλος του ποιητή, Παναγιώτης Βρεττάκος.
«Ολα τα ποιήματά του είναι διαποτισμένα με την ίδια του την ψυχή. Ο Νικηφόρος ήταν ο ίδιος η ποίησή του», ανέφερε ο μεταφραστής και πανεπιστημιακός Ντέιβιντ Κόνολι.
Κέντρο για νέους διανοούμενους
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με σύντομη αναφορά από τον γιο του ποιητή, Κώστα Βρεττάκο, ο οποίος εμφανώς συγκινημένος αναφέρθηκε σε επιστολή του πατέρα του το 1972:
«Με τις οικονομίες αυτού του χρόνου σκέφτομαι να επιδιορθώσω το σπίτι μας στην Πλούμιτσα», έγραφε ο Νικηφόρος Βρεττάκος το 1972, όταν ζούσε αυτοεξόριστος στο Παλέρμο της Σικελίας. «Ποιος ξέρει; Ισως κάποτε μπορέσει να γίνει ένα πνευματικό κέντρο για κάποιους απωθημένους από την εποχή μας ανθρώπους, που θέλουν να διατηρήσουν την αυταπάτη της στερεότητας και της μακροημερεύσεως αυτού του κόσμου».
«Χαίρομαι γιατί μπόρεσα να προσφέρω αυτό το συγκρότημα για να χρησιμεύσει σε νέους διανοούμενους», είπε συγκινημένος ο γιος του...
Η επιθυμία του ποιητή εκπληρώθηκε σχεδόν με σαράντα χρόνια καθυστέρηση... Ακολούθησε ξενάγηση στο «Καταφύγιο του Ποιητή», εκεί όπου η οικογένειά του προσκαλεί διανοούμενους και καλλιτέχνες που επιθυμούν να περάσουν μερικές μέρες περισυλλογής απέναντι από τις κορφές του Ταΰγετου. Στο όμορφο δίπατο σπίτι, απλό και λιτό, με κρεβατοκάμαρα και καθιστικό, δεσπόζει ένα ράφι με όλα τα βιβλία του ποιητή.*

Σπάρτη

Απηύδησαν οι Σπαρτιάτες και κάνουν ψηφιακό

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

«Πολύ φοβάμαι ότι θα δούμε αρχαιολογικό μουσείο στη Σπάρτη ύστερα από 15-20 χρόνια». Δυστυχώς, δεν είναι υπερβολή αυτή που διατυπώθηκε προχθές στο Συμβούλιο Μουσείων από τον Ν. Καλτσά, διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το έργο ανέγερσης του νέου Μουσείου Σπάρτης στο παλιό εργοστάσιο ΧΥΜΟΦΙΞ, που υποτίθεται ότι είχε δρομολογηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, έχει μείνει στα επίπεδα του... 2004.

Το φερόμενο ως άγαλμα του Λεωνίδα, ένα από τα λίγα εκθέματα του ψηφιακού κατά βάση μουσείου, θα στεγαστεί στο παλιό, το πρώτο περιφερειακό του 1880 (αριστερά) Τότε, όμως, μπορούσαν να γίνουν πολλά, ενώ σήμερα οι δυνατότητες είναι πολύ περιορισμένες. Είχε βρεθεί και μια χορηγία, που χάθηκε στο δρόμο και τα κονδύλια για την κατασκευή του είναι τεράστια. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καν μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη, όπως είπε η γ.γ. του ΥΠΠΟ Λίνα Μενδώνη. Και οι μελέτες αυτές πρέπει να γίνουν με εθνικούς πόρους γιατί το ΕΣΠΑ χρηματοδοτεί την υλοποίηση των μελετών που έχουν γίνει για έργα από το Γ'ΚΠΣ. «Ας πιάσουμε το νήμα από το 2004. Ας ξεκινήσει η μελέτη του αρχαίου υλικού της Σπάρτης, που θέλει πολύ δουλειά τεκμηρίωσης και θα φροντίσουμε να αρχίσει η καθαίρεση των προκτισμάτων του ΧΥΜΟΦΙΞ για να φανεί το διατηρητέο κτήριο, που φέρει την υπογραφή του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτου».
Ολη αυτή η κουβέντα έγινε γιατί η Εφορεία Σπάρτης, υπό την πίεση της τοπικής κοινωνίας και των τουριστών, που πάνε να δουν το «κλέος της αρχαίας Σπάρτης» και δεν βλέπουν ούτε τη σκόνη του Λεωνίδα σε έναν επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, αποφάσισε να επισκευάσει το παλιό μουσείο (το πρώτο περιφερειακό μουσείο του 1880) και να οργανώσει εκεί μια έκθεση με ψηφιακές εφαρμογές και 42 αρχαία αντικείμενα, ανάμεσα στα οποία και το φερόμενο ως άγαλμα του Λεωνίδα.
«Αν γίνει το νέο μουσείο, δεν είναι υπερβολή σε μια πόλη να υπάρχουν δύο;», άρχισαν οι ενστάσεις των μελών του συμβουλίου. «Τι δουλειά έχουν οι ψηφιακές εφαρμογές με τα αρχαία;», είπε κάποιος άλλος, ενώ η αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη αντέτεινε: «Είναι περίφημο το Μουσείο του Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, αλλά ο κόσμος έχει αγαπήσει και την ψηφιακή έκθεση με την ιστορία της πόλης στο Λευκό Πύργο. Πρέπει να δούμε και τι τραβάει στον κόσμο. Να δούμε και τα έσοδα ενός μουσείου. Προσωπικά δεν θα πήγαινα να δω οκτώ αγγεία σε πέντε βιτρίνες, αλλά μια σύγχρονη έκθεση που θα μου λέει κάτι παραπάνω».
«Στη Σπάρτη, ο κόσμος θέλει να δει το μουσείο του ανοικτό. Βρίσκεται στην καρδιά της πόλης, στο βασικό άξονα της κοινωνικής και οικονομικής δράσης και έχει παραδοθεί τα τελευταία χρόνια στα πρεζόνια», τόνισε η Ασπασία Λούβη, διευθύντρια του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς, που γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί άλλο να μένει η Σπάρτη, η δεύτερη σημαντική πόλη της αρχαιότητας, χωρίς μουσείο.
Ετσι εγκρίθηκε η μελέτη της Ερατώς Κουτσουδάκη, που με τρόπο φρέσκο, σύγχρονες μεθόδους και λίγα αρχαία, στήνει μια έκθεση που θα αφηγείται την ιστορία της Σπάρτης, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Από τον μύθο της Ελένης και του Μενέλαου, δηλαδή, ώς την αγωγή των Σπαρτιατών ανδρών και γυναικών, τις αρχές και τις αξίες της σπαρτιατικής κοινωνίας, το σπαρτιατικό πολίτευμα, τα ιερά, τις σχέσεις της πόλης με άλλες και την εικόνα που έχουν οι άλλοι για τη Σπάρτη ώς τη σύγχρονη εποχή. Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων της περιοχής, θα χρειαστούν 250.000 ευρώ για την επισκευή του παλιού νεοκλασικού κτηρίου και 2 εκατ. ευρώ για τις ψηφιακές εφαρμογές. Ευελπιστούν να τα εισπράξουν από το ΕΣΠΑ, φυσικά. Αλλά, σαν πολλά δεν είναι;