Από το κέντρο έως τον Ελαιώνα, Αθήνα, Ανάπλαση Πότε επιτέλους;

Από το κέντρο έως τον Ελαιώνα
Οι παρεμβάσεις στο κέντρο της πόλης, το οποίο περικλείεται μεταξύ των οδών Σταδίου, Πειραιώς και Ερμού. Η περιοχή θα χωριστεί σε τρεις ενότητες: “Γεράνι”, “Εμπορικό Τρίγωνο” και “Ψυρρή - Πλατεία Κουμουνδούρου”. Τα σημεία, αν και διαφορετικού χαρακτήρα, θα αναπτυχθούν διατηρώντας την ετερόκλητη φυσιογνωμία τους.
Οι πρώτες επεμβάσεις θα ξεκινήσουν με άξονα την οδό Αθηνάς. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ανάπτυξη πρασίνου στα πεζοδρόμια και πεζοδρομήσεις στους κάθετους δρόμους, όπως π.χ. στην οδό Βλαχάβα, στην Καΐρη, στη Βύσσης κλπ.
Για την Πλατεία Θεάτρου προβλέπεται η υλοποίηση της υφιστάμενης από το 2010 μελέτης για τον ανασχεδιασμό τόσο της πλατείας όσο και των κάθετων στην οδό Μενάνδρου δρόμων έως και τη Βαρβάκειο Αγορά.
Η δημιουργία ενός μικρού κρυμμένου κήπου, ανάμεσα στη στενωπό των πολυκατοικιών, είναι ένα από τα ενδιαφέρονται στοιχεία της μελέτης. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ακόμη και επεμβάσεις στις όψεις των εμβληματικών κτιρίων στη συγκεκριμένη γειτονιά.

Νέα έργα στην Αθήνα, περιφέρεια, σε 7 δημοτικές κοινότητες του δήμου Αθηναίων

Σειρά έργων στο κέντρο της Αθήνας, τόσο σε υποδομές όσο και για την ανάδειξη ιστορικών κτισμάτων, δρομολογεί η Περιφερειακή Ενότητα Κεντρικού Τομέα Αθηνών. Πρόκειται για συνολικά 38 νέα έργα, προϋπολογισμού 46.162.852 ευρώ, που περιλαμβάνει για την περιοχή το πρόσφατα εγκεκριμένο από το Περιφερειακό Συμβούλιο πρόγραμμα εκτελεστέων έργων 2017 της Περιφέρειας Αττικής.

Με αφορμή τη δρομολόγηση των συγκεκριμένων έργων στο κέντρο της πρωτεύουσας, η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης, Ερμίνα Κυπριανίδου, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι πλέον «διαμορφώνεται σαφέστερα ο οδικός χάρτης που υπηρετεί το στρατηγικό σχέδιο της Περιφέρειας, αποσαφηνίζοντας ενέργειες και στόχους, όπως είναι οι υποδομές, η ανάδειξη και αξιοποίηση του ιστορικού κέντρου, αλλά και άλλων ιστορικών κτισμάτων που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή, εξυπηρετούν τους πολίτες και πάνω από όλα δικαιώνουν χρόνια αιτήματα τους».

Όπως ανέφερε η κ. Κυπριανίδου, στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται μελέτες για σημαντικά έργα όπως :

-Η ανακαίνιση των κτιρίων του διατηρητέου συγκροτήματος των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας, αμέσως μετά τη μεταβίβαση της κυριότητας 177 διαμερισμάτων από το δημόσιο, στην Περιφέρεια Αττικής. «Κοινός στόχος», σημειώνει, είναι «η διατήρηση και αξιοποίηση των ιστορικών αυτών κτισμάτων, με άξονες την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την κοινωνική χρησιμότητα και την ισορροπημένη ένταξή τους στις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής». Στις προτάσεις χρήσεων και λειτουργιών περιλαμβάνονται: Μουσείο Μικρασιατικής Μνήμης, ξενώνας συγγενών ασθενών Αγίου Σάββα, διαμερίσματα για κοινωνική στέγη ή χρήση για συλλογικότητες.

-Η ανακαίνιση κτιρίων ΕΑΤ-ΕΣΑ στο Πάρκο Ελευθερίας, για τη δημιουργία Μουσείου Αντιδικτατορικής Δράσης, (μετά από πρόταση του ΣΦΕΑ) και στόχο την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας, την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

-Η ανάδειξη της ευρύτερης περιοχής του Υμηττού και η διασύνδεση του με τον αστικό ιστό, μέσα από συγκεκριμένα έργα και σε συνεργασία με το ΣΠΑΥ, ώστε να αναδειχθούν τα οικολογικά και πολιτιστικά γνωρίσματα της περιοχής και οι κάτοικοι των όμορων δήμων αλλά και της ευρύτερης Αθήνας να γνωρίσουν τις αξίες οικολογικές και πολιτιστικές του Υμηττού.

Στο μεταξύ, συμπληρώνει η κ Κυπριανίδου, βρίσκονται σε εξέλιξη ή δρομολογούνται έργα για τα οποία έχουν υπογραφεί, ήδη, προγραμματικές συμβάσεις με τους δήμους και αφορούν στην ενίσχυση σχολικών και αθλητικών υποδομών για νέους, αντιπλημμυρικών και αποχετευτικών έργω καθώς και άλλες κοινωνικές δράσεις. Ενδεικτικά η αντιπεριφερειάρχης αναφέρει δράσεις κατά τομείς όπως συντήρηση υποδομών για τη νεότητα αναφέρει τις κατασκευές νέων και επισκευές ή ανακαινίσεις παιδικών σταθμών και αύλειων σχολικών χώρων στους δήμους Ηλιούπολης (2.860.000 ευρώ), του πρώην ΠΙΚΠΑ, (1.660.000 ευρώ), Καισαριανής (127.188 ευρώ), Βύρωνα (120.000 ευρώ), Γαλατσίου (11.601.000 ευρώ) Ν.Φιλαδέλφειας – Χαλκηδόνος, αναβάθμιση των χώρων άθλησης με παρεμβάσεις σε καίρια σημεία όπως το Ιλίσσιο κολυμβητήριο (600.000 ευρώ), στην «ΕΡΓΑΝΗ» Βύρωνα (580.000 ευρώ), στο αθλητικό κέντρο Γαλατσίου (1.254.128 ευρώ), στο γήπεδο «Μ. ΚΡΗΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ» Καισαριανής, σε επτά γήπεδα 5x5 του δήμου Αθηναίων (600.000,00 ευρώ), με κατασκευή γηπέδου 8x8 στο Γεωπονικό πανεπιστήμιο και ανακατασκευή των αθλητικών εγκαταστάσεων του Ε.Μ.Π. (1.060.000 ευρώ).

Η κ. Κυπριανίδου υπογραμμίζει, επίσης, τη σημασία που έχει για την Περιφέρεια Αττικής η ανάδειξη του ιστορικού – εμπορικού κέντρου της Αθήνας και τις συνεχείς παρεμβάσεις της Περιφέρειας όπως είναι και η ένταξη στο Π.Ε.Ε. του έργου των ασφαλτοστρώσεων σε όλους τους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας (Ακαδημίας, Αριστείδου, Ασκληπιού, Ευριπίδους, Ζωοδόχου Πηγής, Σωκράτους, Σοφοκλέους, Σόλωνος, Πατησίων κ.α.) ποσού 4.940.000 ευρώ. «Στόχος μας», αναφέρει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «δεν είναι να κόβουμε κορδέλες, αλλά να δίνουμε προτεραιότητα σε έργα που επιλύουν προβλήματα, που απειλούν την δημόσια υγεία όπως η κατασκευή αποχετευτικών δικτύων ακαθάρτων και σύνδεση των ακινήτων και στις 7 δημοτικές κοινότητες του δήμου Αθηναίων (7.750.000 ευρώ) αλλά και η ολοκλήρωση του δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων στο δήμο Καισαριανής (3.281.212 ευρώ).
Αναδημοσίεσυη από εφημερίδα Αυγή.

Περιβάλλον Αθηνών, τι πρέπει να γίνει; σκέψεις ειδικού κ. Μπελαβίλα

Τι σημαίνει κλιματική αλλαγή μόλις το μαθαίνουμε, με τις πλημμύρες, τους καύσωνες, τις επιπτώσεις στην ποιότητα της καθημερινής μας ζωής. Σε μια πόλη που ήδη υποφέρει, με ένα περιβάλλον λεηλατημένο, χωρίς πράσινο, χωρίς ποτάμια, χωρίς δάση, χωρίς ανοιχτές ακτές.

Διασχίσαμε έναν χρόνο δύσκολο, πολύ δύσκολο! Κάθε συζήτηση για το περιβάλλον αντιμετωπιζόταν με ένα στραβό χαμόγελο: «Τι λες τώρα! Εδώ κινδυνεύουμε με χρεωκοπία, στενάζουμε από τη φτώχεια και την ανεργία. Μ' αυτά θα ασχολούμαστε;». Κι όμως, ο χρόνος πέρασε. Σαν να εξομαλύνονται πολλά, να μειώνεται ο βραχνάς των απολύσεων, να φεύγει η αγχόνη των προαπαιτούμενων.

Έχουμε τα πρώτα σημάδια αναστροφής. Στη Δραπετσώνα, στο Φάληρο, στην Καισαριανή. Στην Καλλιθέα, με το νέο πάρκο δίπλα στη Λυρική. Κάτι κινείται γύρω από το Γουδί και το Πάρκο Αντώνης Τρίτσης. Τέλος, κι ας ξενίσει πολλούς, στο Ελληνικό, είτε το θέλουμε είτε όχι, προσκυρώνεται πλέον η ιδιωτικοποίησή του, αλλά και τα 3.000 στρέμματα ανοιχτού δημόσιου πάρκου και κοινόχρηστων χώρων και ακτής. Δεν είναι όσα θέλαμε, αλλά δεν είναι και λίγα!

Είναι ώρα να ξαναπιάσουμε το νήμα εκεί που το αφήσαμε: Όταν διεκδικούσαμε το αστικό και περιαστικό πράσινο, τις ακτές και τους ελεύθερους χώρους της Αθήνας. Είναι ώρα πλέον να αναβιώσουμε αυτούς τους χώρους όπου ρημάζουν και να τους δημιουργήσουμε όπου δεν υπάρχουν.

Τρεις ενότητες, διακριτές, διαφορετικές, εξίσου πολύτιμες, βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιοτήτων.

Αστικές αναπλάσεις

Αστικές αναπλάσεις; Ναι, αλλά για ποιους; 02.06.2013
Ειδήσεις από το κέντρο της Αθήνας διαδέχονται η µια την άλλη, πλέκοντας µια µυθολογία που σχεδόν έχει αυτονοµηθεί από την πραγµατικότητα. Κάποιες περιοχές σηµατοδοτούνται ως επικίνδυνα γκέτο, ως άντρα εγκληµατικότητας µε ύποπτους ξένους που καταλαµβάνουν το δηµόσιο χώρο και εκτοπίζουν τους ντόπιους. Άλλες πάλι ανυψώνονται σε συµβολικές σφαίρες, γίνονται αντικείµενα πολεοδοµικών φαντασιώσεων και υπερφίαλων παρεµβάσεων. Ο ισοπεδωτικός λόγος που τονίζει την παραβατικότητα και την εξαθλίωση, την υποβάθµιση και ερήµωση, που γενικεύει το εντοπισµένο, που συγχέει αιτία και αποτέλεσµα, πιέζει συνεχώς προς εύρεση δυναµικών λύσεων.

Η ανακούφιση της κοινής γνώµης, όπως τουλάχιστον τη µεταδίδουν και τη διαµορφώνουν τα ΜΜΕ, είναι έντονα αισθητή κάθε φορά που ανακοινώνεται ένα ακόµη µεγαλόπνοο έργο πολεοδοµικών παρεµβάσεων. Έγινε µε το Rethink Athens, έγινε και πιο τελευταία µε τις αναπλάσεις στην περιοχή του Μεταξουργείου. Με την οικονοµική, πολιτιστική και κοινωνική κρίση να βαθαίνει µέρα µε τη µέρα, και µε έναν ολοένα και πιο αποδεκτό ξενοφοβικό δηµόσιο λόγο, είναι πάρα πολύ δύσκολο να µιλήσει κανείς µε ψυχραιµία για το τι συµβαίνει στον αστικό σχεδιασµό στην Αθήνα. Όλοι και όλες µας καταφεύγουµε σε υποθέσεις, πιστεύοντας πως µπορούµε να µαντέψουµε τις κρυφές προθέσεις των άλλων. Όµως οι αστικές αναπλάσεις είναι συνήθως πιο σύνθετες και δεν επιτρέπουν µονοσήµαντες ερµηνείες.

Η αστική ανάπλαση αναφέρεται συνήθως στην αναβάθµιση του κτιριακού αποθέµατος ή της υποδοµής µιας περιοχής. Μπορεί να έχει (εκφρασµένο ή µη) στόχο και µια παρέµβαση στην κοινωνική της σύνθεση ή αντίστροφα να στοχεύει στη διατήρησή της. Στην Ευρώπη του κράτους-πρόνοιας οι αναπλάσεις είναι αντικείµενο κεντρικού πολεοδοµικού σχεδιασµού. Προϋποθέτουν σηµαντικό κρατικό προϋπολογισµό κυρίως για την κάλυψη νέων υποδοµών ή για την προσφορά εξισορροπητικών κοινωνικών µέτρων. Συµπεριλαµβάνει όµως και πόρους για αποζηµιώσεις από επεµβάσεις στην ιδιοκτησία, για οικονοµικά κίνητρα (κυρίως φορολογικές ελαφρύνσεις) σε επενδυτές, ιδιοκτήτες κ.λπ. Αντίστροφα, κι αυτό είναι σηµαντικό, όσοι εµπλέκονται στις αναπλάσεις δεσµεύονται και από αυστηρούς κανόνες: περιορισµοί τιµών ακινήτων ή ύψους ενοικίων, προσφορά κοινωνικών ή τεχνικών υποδοµών, φροντίδα του δηµόσιου χώρου κ.λπ. Και κράτος και ιδιώτες επενδύουν, κι ενώ οι δεύτεροι προσβλέπουν στο κέρδος, το πρώτο στοχεύει σε βελτίωση της περιοχής. Σε αυτή την ισορροπία βασίζεται η λογική των µέτρων αστικής ανάπλασης. Με ένα συρρικνωµένο κράτος η εξάρτηση από τον ιδιώτη θα είναι πολύ µεγαλύτερη, κάνοντας τη ζυγαριά να κλίνει πολύ επικίνδυνα προς τη µια µερά. Αξίζει τον κόπο όµως να κοιτάξει κανείς πόσες δυνατότητες έχει ακόµη το κράτος (κυρίως µέσα από την πολεοδοµική νοµοθεσία και τη διαδικασία αδειοδότησης) να θέσει τους όρους της ιδιωτικής επένδυσης. Το ότι τo κράτος «δεν µπορεί» είναι περισσότερο ιδεολογική τοποθέτηση παρά ερµηνεία της πραγµατικότητας.

Από τις αναπλάσεις επωφελούνται πολλοί και µε διάφορους τρόπους: Αυξάνει η αξία των ακινήτων, αναβαθµίζεται ο δηµόσιος χώρος, τονώνεται το αίσθηµα (πραγµατικής ή φανταστικής) ασφάλειας, βελτιώνεται η ποιότητα ζωής στο άµεσο περιβάλλον, αναβαθµίζεται αισθητικά αλλά και συµβολικά η περιοχή και πολλά άλλα.

Όµως διαβάζοντας τα παραπάνω θα έλεγε κανείς πως οι αναπλάσεις παράγουν µόνον κερδισµένους. Κάθε άλλο. Και η διαδικασία της ανάπλασης, αλλά και το αποτέλεσµά της είναι σε θέση να εκτοπίσουν σηµαντικά τµήµατα των πιο ευάλωτων κατοίκων. Σε πόλεις όπως η Αθήνα που ένα µεγάλο κοµµάτι του πληθυσµού έχει καταφύγει σε ηµιπαράνοµες ή εντελώς παράνοµες µορφές κατοικίες (καταλήψεις άδειων κτιρίων, υπόγεια, αποθήκες κ.λπ.) µια διαδικασία αναβάθµισης σηµαίνει γι' αυτούς συνήθως, όχι βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, αλλά βίαιο εκτοπισµό. Η δε αύξηση των τιµών ακινήτων παράγει γρήγορα θύµατα ανάµεσα σε όλους όσους πληρώνουν ενοίκιο, κατοίκους και τοπικές επιχειρήσεις. Γι' αυτό και συνήθως εκεί που γίνονται αναπλάσεις υπάρχει και νοµικός περιορισµός των ενοικίων ή και πρόβλεψη για κατασκευή εναλλακτικών κατοικιών µε χαµηλά ενοίκια (π.χ. κοινωνικές κατοικίες) µέσα στην ίδια περιοχή. Συχνά σε περιπτώσεις που το κράτος δεν είναι σε θέση να κάνει αυτήν την επένδυση, η υποχρέωση αυτή µεταφέρεται στους ιδιώτες, µε απρόβλεπτες επιπτώσεις.

Όταν οι αστικές αναπλάσεις δεν συµπεριλαµβάνονται σε έναν ευρύτερο πολεοδοµικό σχεδιασµό, συνήθως είναι προϊόντα πίεσης ιδιωτών που έχουν επενδύσει το κεφάλαιό τους σε ακίνητα. Αυτό επηρεάζει και την όλη διαδικασία λήψης αποφάσεων καθώς και τις διαπραγµατεύσεις κράτους-ιδιώτη. Οι περιπτώσεις που κάτοικοι και τοπικές επιχειρήσεις συµµετέχουν σε αυτήν τη διαδικασία δεν είναι σπάνιες, παραµένουν όµως πολύ άνισες. Εκτός από λίγες εξαιρέσεις (εκεί που ο επενδυτής χρειάζεται ένα µέρος των κατοίκων µε το µέρος του για την αναβάθµιση της περιοχής), συνήθως οι συµµετοχικές διαδικασίες δυσκολεύουν τον ιδιώτη καθώς οι τοπικές φωνές είναι ένας µη προβλέψιµος παράγοντας. Γι' αυτό και η συµµετοχή συνήθως είναι περιορισµένη σε τόπους µε ισχυρά κοινωνικά κινήµατα ή µε µια σηµαντική προϊστορία συµµετοχικών διαδικασιών στον αστικό σχεδιασµό. Όµως κι εδώ ισχύει ένας σηµαντικός περιορισµός: η πρόσβαση στο δηµόσιο λόγο (κύρια προϋπόθεση για τη συµµετοχή) είναι πολύ άνιση. Αυτή η ανισότητα έχει φύλο, τάξη, προέλευση, ηλικία και γλωσσική ικανότητα. Δεν είναι τυχαίο πως δηµόσιες διαβουλεύσεις συνήθως κυριαρχούνται από νέους ντόπιους άντρες. Η συµµετοχή είναι (σχεδόν πάντα) συµµετοχή των λίγων ικανών.

Τίποτα από τα παραπάνω δεν αναιρεί την ανάγκη να βελτιωθούν γειτονιές της πόλης, απλώς περιπλέκουν σηµαντικά τις φαινοµενικά εύκολες απαντήσεις. Βάζοντας τους κατοίκους (και τις τοπικές επιχειρήσεις) και την καθηµερινότητά τους στο κέντρο της σκέψης µας για τις πολεοδοµικές παρεµβάσεις, αναδεικνύονται πολύ διαφορετικά θέµατα από αυτά που απασχολούν τη δηµόσια συζήτηση για την πόλη. Κύριο ζητούµενο παραµένει το ερώτηµα «σε ποιον ανήκει η πόλη» µε τα πολλά του παρακλάδια: Ποιος ελέγχει το δηµόσιο λόγο και ποιος είναι ο ρόλος του στον αστικό σχεδιασµό; Ποιος αποφασίζει για τις παρεµβάσεις και µε τι στόχο; Ποιος κερδίζει τελικά και ποιος χάνει; Είναι ανάγκη να προσεγγιστούν προσεκτικά αυτά τα ερωτήµατα αν είναι να βρεθούν λύσεις. Αντίθετα µια συζήτηση που µιλάει για ένα αφηρηµένο «κοινό καλό» κουκουλώνει τα ζητήµατα της άνισης πρόσβασης στην κατοικία, στην εργασία και στις υπηρεσίες – στην πόλη και στη δηµόσια σφαίρα.

Αρης ΚαλαντΙδης/ Δρ. Πολεοδόµος