SOS Acropolis, Ακρόπολη SOS Λουόμενη Αφροδίτη Ρόδου

 https://www.avgi.gr/social/382609_iktine-kallikrati-tin-tsimentosame

Το κείμενο διαμαρτυρίας με τίτλο ΑΚΡΟΠΟΛΗ SOS αποτελεί πρωτοβουλία αρχιτεκτόνων, ιστορικών, αρχαιολόγων, ιστορικών της τέχνης και καλλιτεχνών

Οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι οι νέες παρεμβάσεις στη δυτική πρόσβαση του Ιερού Βράχου, θα αλλάξουν δραματικά την μορφή και το περιεχόμενο του Μνημείου της Ακρόπολης ως αρχαιολογικού τόπου, στην παγκόσμια συνείδηση.

Στο κείμενο κόλαφο κατά της Λίνας Μενδώνη, αρχιτέκτονες, ιστορικοί, αρχαιολόγοι, ιστορικοί της τέχνης και καλλιτέχνες, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις νέες παρεμβάσεις οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη και υπογραμμίζουν τις αντιρρήσεις που είχαν εκφραστεί για το τσιμέντωμα που έχει ήδη συντελεστεί από τον περασμένο Οκτώβριο.

Οι υπογράφοντες  εκφράζουν την έντονη διαμαρτυρία τους και καταγγέλλουν ότι οι οικοδομικές εργασίες είναι, ήδη, σε εξέλιξη και οργανώνεται υποδομή εργοταξίου με ερπυστριοφόρα που κινούνται επάνω σε αρχαίες πλακοστρώσεις.

Επισημαίνουν ότι γίνεται προσπάθεια να βρεθούν προ τετελεσμένων καταστάσεων και αναδεικνύουν τους πέντε λόγους που οι νέες παρεμβάσεις θα αλλάξουν δραματικά τη μορφή και το περιεχόμενο της Ακρόπολης και συγκεκριμένα:

Electroniko eisitirio, Akropolis, Acropolis e-tickets

Hλεκτρονικό εισιτήριο» σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Το υπουργείο Πολιτισμού διαχειρίζεται 275 αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία σε όλη την Ελλάδα..
Το 2017 είχαμε 15 εκατομμύρια επισκέπτες με έσοδα 100 εκατομμύρια ευρώ.
Φέτος θα είναι μεγαλύτεροι αυτοί οι αριθμοί»..

etickets.tap.gr, για την Ακρόπολη και τους αρχαιολογικούς χώρους στο κέντρο της Αθήνας, για την Κνωσό και το Μουσείο Ηρακλείου και τον αρχαιολογικό χώρο και το Μουσείο της Αρχαίας Μεσσήνης..

Οι χώροι αυτοί αντιστοιχούν στο 45% των επισκεπτών και το 55% των εσόδων. Ο στόχος είναι να επεκταθεί το σύστημα έως το καλοκαίρι του 2019 και σε άλλους μεγάλους χώρους: στην Ολυμπία, τους Δελφούς, τη Λίνδο, τη Δήλο, τη Βεργίνα, τα μουσεία της Θεσσαλονίκης κ.α.

Σχήμα Δωρεάς δημόσιου και ιδιωτικού τομέα όπως Εθνική Τράπεζα,  Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, Εταιρεία Υλοποίησης Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών υπό τον καθηγητή Π. Θέμελη και άλλων πολύ μεγάλων εταιρειών...

Το νέο σύστημα «είναι πλήρως διασυνδεδεμένο με ένα καινούργιο λογιστικό σύστημα και εκδίδει εισιτήρια μέσω Διαδικτύου, με κόστος ούτε ένα ευρώ δημόσιο χρήμα, χρηματοδοτείται όλο με 1,2 εκατ. ευρώ μέσω της δωρεάς, ενώ το κόστος συντήρησης επίσης καλύπτεται από τη δωρεά για τα δύο πρώτα έτη..

Στο Λούβρο στο Παρίσι η γρήγορη είσοδος μέσω Διαδικτύου χρεώνεται 2 ευρώ επιπλέον και στο site αναφέρεται ότι αυτό είναι για γρήγορη είσοδο με αναμονή κάτω των 30 λεπτών. Η μισή ώρα θεωρείται κάτι αποδεκτό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα στις ώρες μεγάλου φόρτου. Εκεί περίπου είμαστε και χωρίς επιπλέον χρέωση, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση.

Η μυθολογία του τοπίου

ΠΟΛΗ 04.01.2015 : 16:40

Η μυθολογία του τοπίου

 http://www.kathimerini.gr/797826/article/politismos/polh/h-my8ologia-toy-topioy

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

H Aκρόπολη ορίζει το τοπίο της φαντασίας. Αρχές 20ού αιώνα.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΠΤΥΧΕΣ

Η έκσταση μπροστά στη θέα της Ακρόπολης... Υπήρχε άραγε πάντα; Η εικόνα της την Πρωτοχρονιά, όταν εκπροσωπεί την πόλη, τη χώρα και όλο το εθνικό φαντασιακό, είναι σχεδόν αυτονόητη, αναπόσπαστη και ασάλευτη. Οπως και όταν η Αθήνα σκεπάζεται από χιόνι, όταν υποδέχεται έναν νέο αιώνα, όταν γιορτάζει την πανσέληνο ή μία εθνική επέτειο.

Βυθίστηκα σε έναν ωκεανό συνειρμών όταν περπατούσα κατά μήκος της Αποστόλου Παύλου και πάνω στους λόφους του Θησείου και έβλεπα την αλλαγή της οπτικής γωνίας προς την Ακρόπολη. Ναι, εκεί και σε ελάχιστα ακόμη σημεία έχει κανείς μια «αίσθηση τοπίου» μέσα στην αχανή πόλη. Αλλά και η ίδια η έννοια του τοπίου είναι ένας όρος της νεωτερικής εποχής. Επηρεασμένος από ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα, που μου κράτησε συντροφιά μερικές μέρες, ξαναέβλεπα την πόλη, μέσα από τα ανοίγματα, τα ξέφωτα, τις ρεματιές, τους ουρανούς, τις κατηφόρες και τις ανηφόρες, τις ίδιες τις αστικές πλαγιές. Από το Μετς, του Μακρυγιάννη, το Μοναστηράκι και τον Λυκαβηττό, το ανάγλυφο της Αθήνας παραμένει εξιδανικευμένο σαν μια εξαϋλωμένη σταθερά, μια επιβεβαίωση της ύπαρξης. Είχα μόλις βγει διαποτισμένος από το βιβλίο «Η φωτογραφία του ελληνικού τοπίου. Μεταξύ μύθου και ιδεολογίας» του Ηρακλή Παπαϊωάννου (εκδ. Αγρα), και μέσα από πολλούς ποταμούς σκέψης, αλληλουχίας και στοχασμού, εξορμούσα για μια νέα συνάντηση με την πόλη. Ο Ηρακλής Παπαϊωάννου μιλάει γενικά για το τοπίο, και όχι μόνο για την Αθήνα, και το δίνει σε κάθε δυνατή εκδοχή φιλοσοφικής διάστασης, διαπολιτισμικής κατανόησης, αισθητικής ενόρασης και εθνικής επένδυσης. Μέσα, όμως, από αυτόν τον πυκνό καμβά με τους λεπτοσφιγμένους κόμπους, σταλάζει η Αθήνα όπως δεν την είχα δει να αχνοφαίνεται μέσα από μια διαδικασία αποκάλυψης. Από τους περιηγητές του 18ου αιώνα, το εθνικό κράτος, τη Μεγάλη Ιδέα και τις ζυμώσεις του Μεσοπολέμου, από τον Φίλιππο Μαργαρίτη, τον πρωτοπόρο φωτογράφο, ώς τη Nelly’s και τους σύγχρονους καταγραφείς του αστικού τοπίου, η Αθήνα μέσα από το πολλαπλώς ερμηνευόμενο τοπίο της, προβάλλει ως ένα παλίμψηστο επιθυμιών, προβολών και προσδοκίας, συλλογικής και ατομικής, με στοιχεία ρεαλισμού και ουτοπίας. Σε μία σήραγγα χρόνου, το τοπίο της Αθήνας μάς εμπεριέχει με αμοιβαιότητα, καθώς και εμείς το εμπεριέχουμε ως χρήστες, αποδέκτες και πομποί του αστικού «τρόπου». Δεν ξέρω πόσες φορές έχω κοιτάξει την Ακρόπολη, συνειδητά ή όχι, και δεν ξέρω με ποιον τρόπο περνάει κάθε φορά μια αίσθηση επιβεβαίωσης για τον τόπο, αναγνώρισης για τη στιγμή, αυτοπροσδιορισμού για τη συνείδηση.

Πέρα όμως από όλα αυτά, η αίσθηση του τοπίου μέσα στο άστυ, πέρα από όλο το βάρος της ευθύνης για την ιδεολογική εξάρτυση και τη συμβολική ισχύ του, περιβάλλεται, σχεδόν μόνο αυτό, με μια αύρα ιερότητας σαν άυλη μεμβράνη. Ακόμη, όμως, και αυτή η αντίληψη μοιάζει ιδεολογικά φορτισμένη και πολιτισμικά χρωματισμένη. Κοινώς, κάθε απόπειρα δημιουργίας μιας προσωπικής σχέσης με το τοπίο είναι δέσμια μιας μακράς σειράς αλληλουχιών, που μας παγιδεύουν σε μία συγκεκριμένη ενόραση.

Ωστόσο, ο μύθος του αθηναϊκού τοπίου είναι από τις ρεαλιστικές δυνατότητες μέσα στην πόλη. Θα συνεχίσει μετά από εμάς να μεταβάλλει και να μεταβάλλεται.

Θησαυροί κάτω από την Ακρόπολη

Θησαυροί κάτω από την Ακρόπολη

Νέα στοιχεία για την εικόνα του Παρθενώνα έφερε στο φως ο καθηγητής Μανόλης Κορρές

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Φανταστείτε να βλέπαμε μια μέρα πάνω στην Ακρόπολη τρεις Παρθενώνες, τον αρχαϊκό του 6ου αιώνα π.Χ., τον ημιτελή Προπαρθενώνα που κατέστρεψαν οι Πέρσες πριν ολοκληρωθεί, το 480 π.Χ., και τον υφιστάμενο κλασικό.

Επίσης να βλέπαμε το λεγόμενο Αρχαίο Ναό, που κτίστηκε το 525, κατ' άλλους 510 π.Χ., από τον οποίο σήμερα θαυμάζουμε στο Μουσείο της Ακρόπολης τη Γιγαντομαχία που στόλιζε το ανατολικό αέτωμά του, με την Αθηνά να μάχεται με όπλο την αιγίδα της το γίγαντα Εγκέλαδο.
Η ανασύσταση αυτών των μνημείων θα ήταν εν δυνάμει εφικτή, καθώς γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη τους είναι θαμμένα στον Ιερό Βράχο ή ενσωματωμένα στα τείχη της Ακρόπολης. Κανείς φυσικά δεν θα τολμούσε στις μέρες μας να ανασκάψει ή να αποξηλώσει την εύθραυστη οχύρωση της Ακρόπολης για να προβεί σε μια τέτοιου είδους αναστήλωση. Φθάνει όμως που η επιστημονική έρευνα έχει εντοπίσει την ύπαρξή τους, όπως αποκάλυψε ο καθηγητής Μανόλης Κορρές μιλώντας για τα τείχη της Ακρόπολης στην 6η Διεθνή Συνάντηση για την Αποκατάσταση των Μνημείων της Ακρόπολης (4-5 Οκτωβρίου).
Συγκεκριμένα ο κ. Κορρές, που έχει ασχοληθεί τα τριάντα τελευταία χρόνια με τα αναστηλωτικά έργα της Ακρόπολης, ανέφερε ότι ανάμεσα στον Παρθενώνα και στο νότιο τείχος σε σημεία ανεξερεύνητα ανασκαφικά και σε μια ζώνη μήκους 130 μ., πλάτους 3 μ. και σε βάθος 15 μ. βρίσκονται θαμμένα, όπως εκτιμά ο ίδιος, γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη από τον αρχαϊκό Παρθενώνα και τον Προπαρθενώνα.
Υλικό από τους δύο αυτούς ναούς είναι κτισμένο και στο βόρειο τείχος.
Σπόνδυλοι των κιόνων του ημιτελούς Προπαρθενώνα είναι τακτικά τοποθετημένοι στο τείχος, όπως βλέπουμε και σήμερα από την Πλάκα, έτσι ώστε να είναι εμφανής στους πολίτες της αρχαίας Αθήνας η καταστροφή που προκάλεσαν οι Πέρσες. Επίσης έχει αναπαρασταθεί η ανωδομή του Αρχαίου Ναού, για να θυμίζει το βανδαλισμό που υπέστησαν συνολικά τα ιερά της Παλλάδας.
Θραύσματα αρχιτεκτονικών μελών, που έχουν βρεθεί στους λιθοσωρούς με τα διάσπαρτα της Ακρόπολης και έχουν ταυτιστεί με τον πώρινο Παρθενώνα, έχουν δώσει νέα στοιχεία για την εικόνα του μνημείου.
Μάλιστα κάποια από αυτά σκοπεύουν να τα παρουσιάσουν, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Μουσείου της Ακρόπολης Δημήτρη Παντερμαλή, στην ενότητα με τα διάσημα γλυπτά του αρχαϊκού ναού, που σώζουν και τα χρώματά τους.
Με την ευκαιρία ο κ. Παντερμαλής ανέφερε πως η έκθεση του Μουσείου, που συνεχώς εμπλουτίζεται, έχει τώρα ένα ακόμη εντυπωσιακό έκθεμα.
Είναι ένα παράθυρο από το Ερέχθειο που εκτίθεται σε ανασύνθεση από διάφορα θραύσματά του. Οι επισκέπτες μπορούν ακόμη να ανακαλύψουν δίπλα στο πωλητήριο του δευτέρου ορόφου πώς ήταν ένα αρχαίο εργαστήριο. Με ποια μέσα αρχαίας τεχνολογίας έγιναν τα μνημεία που σήμερα θαυμάζουμε.
Τέλος, παρουσιάστηκε και το έργο που έγινε στην Ακρόπολη τη δεκαετία 2001-2010. Κατέβηκαν από τα μνημεία συνολικά 274 αρχιτεκτονικά μέλη και ανέβηκαν ύστερα από συναρμολόγηση 415 λίθοι βάρους 1.892 τόνων. Για όλα αυτά δαπανήθηκαν 45 εκατ. ευρώ (34 εκατ. από το Γ' ΚΠΣ και 11 εκατ. από κονδύλια του ελληνικού Δημοσίου). Τα έργα συνεχίζονται με το πρόγραμμα ΕΣΠΑ ώς το 2015 και έχουν προϋπολογισμό 8 εκατ. ευρώ.

Μυστικά του Ιερού Βράχου αποκαλύπτονται στο Μουσείο της Ακρόπολης

Αρχαϊκά μυστικά της Ακρόπολης, που μέχρι πρόσφατα κρύβονταν καλά στον Ιερό Βράχο, ενσωματωμένα είτε στα τείχη είτε στον ίδιο τον Παρθενώνα, θα αποκαλύψει η αρχαιολόγος της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, δρ. Ελισάβετ Σιουμπάρα, την Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου, στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Η διάλεξη, που ξεκινά στις 6 το απόγευμα, πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Ένωσης Φίλων Ακρόπολης.
Με τίτλο ομιλίας «Αρχαϊκή Ακρόπολη: Νέες έρευνες και συμπεράσματα», η κ. Σιουμπάρα θα επιχειρήσει να δώσει μια όσο το δυνατόν πιο πλήρη εικόνα από τον 6ο αι. π.Χ., όταν στον Ιερό Βράχο κυριαρχούσαν δύο μεγάλοι ναοί: Ο αρχαϊκός, που προηγήθηκε του Παρθενώνα και του Προπαρθενώνα, και ο Αρχαίος Ναός της Αθηνάς Πολιάδος, που τα θεμέλια του σώζονται σήμερα νότια του Ερεχθείου. Ο Αρχαίος Ναός της Αθηνάς, όπως και ο ημιτελής Προπαρθενώνας, καταστράφηκαν από τους Πέρσες το 480 π.Χ.
Τελικά πόσοι ναοί προηγήθηκαν του Παρθενώνα; «Δύο τουλάχιστον. Ο αρχαϊκός ναός, που κτίστηκε από πειραϊκό ακτίτη λίθο και έφερε έντονα χρώματα τα οποία ευτυχώς διατηρούνται σε πολλά μέλη του, και ο Προπαρθενώνας, που άρχισε να κτίζεται μετά τη Μάχη του Μαραθώνα με πεντελικό μάρμαρο στην ίδια θέση που θα καταλάβει αργότερα και ο κλασικός» δηλώνει η κ. Σιουμπάρα, υπεύθυνη του έργου καταγραφής και διευθέτησης των διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών της Ακρόπολης.
Από τον αρχαϊκό ναό προέρχονται τα πώρινα γλυπτά του δυτικού αετώματος που αντικρίζει κανείς μόλις ανεβαίνει τη μεγάλη σκάλα του Μουσείου Ακρόπολης: Δύο λέοντες να κατασπαράζουν έναν ταύρο, ο Ηρακλής να παλεύει με ένα θαλάσσιο ον στο ένα άκρο και ο τρισώματος δαίμονας στο άλλο, σύνολα που σώζουν σε μεγάλο βαθμό τα πρωτότυπα χρώματά τους.
Είναι η εποχή που, τουλάχιστον στην Ακρόπολη, συμβαίνουν πολλά καινούργια πράγματα στην αρχιτεκτονική. Έτσι, ο αρχαϊκός Παρθενώνας γίνεται ο πρώτος μνημειακός λίθινος ναός στην Αττική, ενώ κάποιες τεχνικές μέθοδοι κατασκευής του ταιριάζουν με αντίστοιχες που χρησιμοποιήθηκαν και στον Παρθενώνα.
«Πρόκειται για τεχνολογία που είναι σε χρήση ως και 120 χρόνια νωρίτερα από ό,τι νομίζαμε. Μετά από μια εξονυχιστική μελέτη αρχιτεκτονικών μελών, καταφέραμε να βγάλουμε νέα συμπεράσματα και να επανεκτιμήσουμε τον συγκεκριμένο ναό, ο οποίος ήταν δωρικός περίπτερος, όπως και ο Παρθενώνας, αλλά με μικρότερο αριθμό κιόνων σε όλες τις πλευρές. Επίσης, μορφολογικά τα επιστύλια και τα τρίγλυφα έχουν κάποιες λεπτομέρειες που ανακαλούν μορφές του Περίκλειου Παρθενώνα, ενώ ομοιότητες μεταξύ των δύο ναών υπάρχουν και από άποψη τεχνικής, διορθώσεων και οικονομίας της εργασίας. Τα παραπάνω μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπήρχε πολύ ισχυρή παράδοση και μία πρώιμη εξέλιξη στην αρχιτεκτονική, γεγονός που κάνει αυτόν τον πρώτο ναό ακόμα πιο σημαντικό από ό,τι πιστεύαμε ως τώρα» τονίζει.
Πώς όμως καταστράφηκε ο πρώτος Παρθενώνας; «Από τους ίδιους τους Αθηναίους, που ήθελαν να κτίσουν έναν μεγαλύτερο ναό στη θέση του από μάρμαρο, τον πρώτο μνημειακό ναό όπου το πεντελικό μάρμαρο χρησιμοποιείται συστηματικά στην αρχιτεκτονική» σημειώνει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται τα αρχιτεκτονικά μέλη και τα γλυπτά του.
«Τα χρησιμοποιούν σε δεύτερη χρήση για να κτίσουν το νότιο τείχος, επίσης στις θεμελιώσεις του Παρθενώνα, αλλά και γύρω από αυτόν, νότια και ανατολικά, όπου βρέθηκαν με τη μεγάλη ανασκαφή της Ακρόπολης το 1885-1890» επεξηγεί. Τα γλυπτά ωστόσο δεν εντοιχίζονται τόσο εύκολα όσο τα αρχιτεκτονικά μέλη, η δε απολάξευσή τους δεν εξασφαλίζει πάντα κατάλληλους οικοδομικού όγκους. «Όχι μόνο στην Ακρόπολη, αλλά γενικότερα. Τα γλυπτά τα θάβουν στο τέμενος, επειδή ανήκουν στη θεότητα. Ό,τι ανήκει σε αυτήν παραμένει στον ιερό χώρο της και δεν επιτρέπεται να βγει» επισημαίνει.
Δεύτερη χρήση απέκτησαν αρχιτεκτονικά μέλη και από άλλους μεγάλους ναούς της Ακρόπολης. Όπως τα δύο ιερά που καταστράφηκαν από τους Πέρσες, ο Αρχαίος Ναός της Αθηνάς Πολιάδος και ο Προπαρθενώνας. «Οι μαρμάρινοι, ημιτελείς σπόνδυλοι του Προπαρθενώνα ενσωματώθηκαν στο ανατολικό σκέλος του βορείου τείχους, ενώ τα πώρινα επιστύλια, τρίγλυφα και γείσα στο δυτικό σκέλος του βόρειου τείχους προέρχονται από τον Αρχαίο Ναό της Αθηνάς Πολιάδος, που χρονολογείται γύρω στα 520 π. Χ. Κάποιος που έρχεται από την Ομόνοια τα βλέπει ακόμα και σήμερα με γυμνό μάτι» καταλήγει η κ. Σιουμπάρα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι Παναγιές όταν ήταν αρχαίες

Οι Παναγιές όταν ήταν αρχαίες

Δεκαπενταυγουστιάτικο προσκύνημα στην Παναγιά την Αθηνιώτισσα, γνωστή και ως Παρθενώνας...

Της ΝΙΝΕΤΤΑΣ ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Οι Αθηναίοι στη βυζαντινή περίοδο είχαν κάθε λόγο να γιορτάσουν το Δεκαπενταύγουστο πάνω στην Ακρόπολη. Ανηφορίζοντας στο βράχο μπορούσαν να ανάψουν το καντηλάκι της Παναγίας της Σπηλιώτισσας, που διατηρείται μέχρι σήμερα πάνω από το Θέατρο Διονύσου στο φυσικό σπήλαιο όπου δεσπόζει το χορηγικό μνημείο του Θρασύλλου, κι έπειτα να ακολουθήσουν το χωμάτινο μονοπάτι και να ανεβούν να αποθέσουν τα τάματά τους στο λαμπρό ναό της Παναγίας της Αθηνιώτισσας, στην τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική που ήταν κτισμένη στον Παρθενώνα.

Ο χριστιανικός Παρθενώνας (σκίτσο του Μανώλη Κορρέ) Ασφαλώς θα προσεύχονταν εμπρός στην ιερή εικόνα της Παναγιάς που κατά την παράδοση εικονογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς, αλλά την εικόνα αυτή πήραν οι άγγελοι και τη μετέφεραν στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου για να τη βρουν εκεί οι Αθηναίοι μοναχοί Βαρνάβας και Σωφρόνιος, όπως λένε οι θρύλοι, και να ιδρύσουν κοντά στην Τραπεζούντα το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά, που υπήρξε η απαντοχή του Ποντιακού Ελληνισμού για 16 αιώνες.
Τα πολύχρονα αναστηλωτικά έργα της Ακρόπολης έχουν δώσει όλα τα απαραίτητα στοιχεία που χρειάζονταν οι μελετητές του Παρθενώνα για να ξανασχεδιάσουν την Παναγία την Αθηνιώτισσα, όπως ακριβώς ήταν.
Ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ Μανώλης Κορρές την έχει περιγράψει με κάθε λεπτομέρεια, όπως και ο πρόεδρος της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, Χαράλαμπος Μπούρας. Αναφέρουν πως η αρχαία λατρεία πρέπει να σταμάτησε στον Παρθενώνα τον 5ο αιώνα. Μετατράπηκε σε ναό χριστιανικό πιθανότατα επί Ιουστινιανού, αλλά «η πρώτη ασφαλής απόδειξη για τη νέα του χρήση είναι τον επόμενο αιώνα», σύμφωνα με τον Μ. Κορρέ.
«Η μετατροπή του επετεύχθη με σχετικά μικρές επεμβάσεις: με τρεις θύρες που ανοίχτηκαν στο μεσότοιχο, το δυτικό διαμέρισμα συνδέθηκε με τον κυρίως ναό και ανέλαβε τη λειτουργία του νάρθηκα με είσοδο, όχι μόνο από τη δυτική θύρα, αλλά και από τις δύο άλλες που ανοίχτηκαν στους πλευρικούς τοίχους».
Αλλη είσοδος
Είναι σαφές πως η εκκλησία είχε αντίθετο προσανατολισμό από τον αρχαίο ναό, αφού η είσοδος γινόταν από την πλευρά που αντικρίζουμε σήμερα μόλις αφήσουμε πίσω μας τα Προπύλαια, ενώ οι αρχαίοι έβλεπαν το χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς μπαίνοντας από την ανατολική πλευρά (ακριβώς απέναντι). Εκείνη η πόρτα, η ανατολική, καταργήθηκε και «το άνοιγμά της, διευρυμένο κάπως, διαμορφώθηκε σε τόξο μετώπου μιας μεγάλης αψίδος, η οποία κτίστηκε στο μέσον του προνάου. Η αρχική αψίδα ήταν ημικυκλική, κτισμένη με λίθους από αρχαία μνημεία».
Στο βορειοδυτικό τμήμα του νάρθηκα υπήρχε ένα ορθογώνιο βαπτιστήριο με μια ορθογώνια κολυμπήθρα στο μέσον διαμορφωμένη από όρθιες μαρμαρόπλακες. Για την κολυμπήθρα είχε αφαιρεθεί μια πλάκα του αρχαίου δαπέδου. Ξύλινα πατάρια στις δύο πλευρές δημιουργούσαν το υπερώον στον κυρίως ναό, που φωτιζόταν από τρία παράθυρα κοντά στην ξύλινη στέγη. Η μετατροπή του Παρθενώνα σε εκκλησία «υπήρξε παράγων γενικά θετικός για την περαιτέρω διατήρηση του μνημείου», αναφέρει ο κ. Κορρές. «Ωστόσο και αυτή με τη σειρά της είχε ως συνέπεια μερικές πολύ βαριές καταστροφές», προσθέτει. Την απολάξευση των μετοπών και την καθαίρεση μεγάλων αγαλμάτων που ήταν στο κέντρο του αετώματος της ανατολικής πλευράς όταν υψώθηκε η αψίδα του ιερού της Παναγίας.




Οι εργασίες στην Ακρόπολη αποκάλυψαν πολλά στοιχεία για τους ναούς στην περιοχή Από τα χαράγματα στους κίονες του Παρθενώνα, το «λίθινο χρονικό» της πόλης των Αθηνών, γίνεται σαφές ότι ο χριστιανικός ναός είναι αφιερωμένος στη μνήμη της Θεομήτορος, που για πολλούς αιώνες είναι γνωστός ως Παναγία η Αθηνιώτισσα. Μέχρι το 841 αναφέρεται ως Επισκοπή. Από τότε φαίνεται πως προάγεται σε Αρχιεπισκοπή και προ του 981 σε Μητρόπολη. Κάποιοι αρχιεπίσκοποι (θαμμένοι μέσα στον Παρθενώνα) συνέδεσαν το όνομά τους με το μνημείο, γιατί υπήρξαν σπουδαίες προσωπικότητες όπως ο Μιχαήλ Χωνιάτης, αλλά και γιατί προέβησαν σε εκτεταμένα οικοδομικά έργα, όπως ο Νικόλαος του Αγιοθεοδωρίτου (1166-1175), στον οποίο αποδίδεται το γκρέμισμα της παλιάς αψίδας και το κτίσιμο μιας πολύ μεγαλύτερης, με παχύτερους τοίχους και ημιεξαγωνική εξωτερική επιφάνεια. Τότε διαμορφώθηκαν στις τρεις πλευρές της αψίδας και ισάριθμα δίλοβα παράθυρα.
Αθέατος πύργος
Αργότερα κτίστηκε στον οπισθόναο ένας ορθογώνιος πύργος με ελικοειδή σκάλα, που διατηρείται αθέατος μέχρι σήμερα. Ο πύργος αυτός αρχικά εξείχε από τη στέγη, γι' αυτό εικάζεται πως λειτουργούσε ως πύργος κατόπτευσης ή το πιθανότερο ως κωδωνοστάσιο. Πάντως, το 12ο αιώνα ο ναός τοιχογραφήθηκε. Ο λειτουργικός εξοπλισμός του διαμορφώθηκε συν τω χρόνω.
Στην αριστερή πλευρά του προνάρθηκα υπήρχε μεγάλη λεκάνη νερού (φιάλη) και στο ιερό τρεις μαρμάρινες τράπεζες, που ίσως χρησίμευαν ως παρεκκλήσια. Το δάπεδο του ιερού στο μεσαίο κλίτος ήταν υπερυψωμένο, όπως και το δάπεδο της αψίδας κάτω από το οποίο υπήρχε δεξαμενή νερού. Ο άμβωνας ήταν μαρμάρινος και επιβλητικός. «Δυστυχώς ο μαρμάρινος εξοπλισμός του Παρθενώνα (τέμπλο, θυρώματα, θρόνοι, σύνθρονο, κιονίσκοι παραθύρων) έχει καταστραφεί ή δεν κατέστη δυνατόν να αναγνωριστεί μεταξύ των πολυάριθμων μεσοβυζαντινών που βρέθηκαν στην Ακρόπολη, μεγάλος αριθμός από τα οποία μεταφέρθηκαν στο Βυζαντινό Μουσείο», σύμφωνα με τον κ. Μπούρα. Οσο για το περίφημο ψηφιδωτό της Θεομήτορος με το Θείο Βρέφος, που κοσμούσε τον κόγχη του ιερού, δεν ξέρει κανείς πότε ακριβώς κατασκευάστηκε. Η εκκλησία πάντως επειδή αποτελούσε υπερτοπικό προσκύνημα ήταν γεμάτη από πολύτιμα σκεύη, βιβλία, έπιπλα και αναρίθμητα τάματα. Ακόμη και η θύρα του έφερε επάργυρες διακοσμήσεις.
Στη σπηλιά
Σήμερα, το μόνο απομεινάρι της λατρείας της Παναγιάς στην Ακρόπολη είναι στη σπηλιά του βράχου, σε ύψος 30 μέτρων από την ορχήστρα του Θεάτρου του Διονύσου, άγνωστο και απρόσιτο στους κοινούς θνητούς. Μόνο οι τεχνίτες της αναστήλωσης του χορηγικού μνημείου, που έκτισε ο Θράσυλλος το 320/319 π.Χ., ίσως ανεβούν σήμερα το απόγευμα ή αύριο να ανάψουν το καντήλι της Κυρα-Παναγιάς που διαμορφώθηκε στους χριστιανικούς χρόνους.
Οι πολυάριθμοι επισκέπτες της Ακρόπολης δεν θα αντιληφθούν πως πίσω από τη σκαλωσιά των έργων για την ανασύνθεση του αρχαίου μνημείου κρύβεται ο ναΐσκος της Παναγίας της Σπηλιώτισσας, που «διατηρεί όλα τα στοιχεία ενός οργανωμένου παρεκκλησίου», μας είπε ο αναστηλωτής του χορηγικού μνημείου, Κωνσταντίνος Μπολέτης. Εχει τοίχους κτιστούς εντός του φυσικού σπηλαίου, οι οποίοι μάλιστα είναι τοιχογραφημένοι.
Ελληνες πιστοί
Σε ένα σχέδιο του Τζέιμς Στιούαρτ του 1753, που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, απεικονίζεται μια οικογένεια Ελλήνων πιστών να περιμένει τον παπά και ένα αγοράκι να κρατάει τα κεριά στο χέρι στο μονοπάτι προς την Παναγιά του Βράχου. Η είσοδος της σπηλιάς καλύπτεται από το μαρμάρινο θύρωμα του χορηγικού μνημείου που αναστηλώνεται με βάση τις σχεδιαστικές αποτυπώσεις των ξένων περιηγητών.
Ηταν ένα μαρμάρινο δωρικού ρυθμού μνημείο που έκλεινε την είσοδο του σπηλαίου. Αποτελείτο από δύο βαθμίδες με τρεις παραστάδες. Τα κενά ανάμεσά τους έκλειναν με θύρες. Πάνω στις παραστάδες ακουμπούσε θριγκός επί του οποίου ήταν ο χορηγικός τρίποδας που είχε κερδίσει ο Θράσυλλος σε θεατρικούς αγώνες. Πενήντα χρόνια αργότερα, ο γιος του Θρασύλλου, ο Θρασικλής, ανάρτησε εκατέρωθεν του τρίποδα του πατέρα του τους δύο δικούς του χορηγικούς τρίποδες. Στο εσωτερικό της σπηλιάς, ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας αναφέρει πως ήταν ένα ανάγλυφο σύμπλεγμα του Απόλλωνα και της Αρτεμης που σφάζουν τα παιδιά της Νιόβης. Με την πάροδο κάποιων αιώνων, χρειάστηκε το μνημείο να επισκευαστεί. Η επισκευή του έγινε το 400 μ.Χ. και ίσως τότε τοποθετήθηκε εντός του σπηλαίου άγαλμα του Διονύσου, που απεικονίζεται σε σχέδια περιηγητών του 19ου αιώνα. Το άγαλμα αυτό τελικά εκλάπη, όπως και τα Γλυπτά του Παρθενώνα, από τον Ελγιν και βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο.
Με την επικράτηση του χριστιανισμού, το εσωτερικό του σπηλαίου μετατράπηκε σε εκκλησάκι. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους της Α' Εφορείας Ακρόπολης, «σε αυτή τη φάση ανήκει η σαρκοφάγος που βρέθηκε στο εσωτερικό του σπηλαίου, η μικρή σκάλα που οδηγεί σε δώμα, καθώς και τμήματα τοιχογραφιών που διατηρούνται στους τοίχους». Στο πλαίσιο των έργων αναστήλωσης του χορηγικού μνημείου συντηρήθηκαν και οι τοιχογραφίες του ναΐσκου.